|
TEK KİMLİK NUMARASI » UYGULAMASININ NOTERLİK
İŞLEMLERİNE ETKİLERİ 1974 yılında başlatılan , ülkemizin en önemli projelerinden olan ve İçişleri Bakanlığı, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen, MERNİS (Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi) projesi geçtiğimiz aylarda tamamlandı. Yaşayan ve ölü 100 milyondan fazla T.C. vatandaşına birer "Vatandaşlık Numarası" vermiş olan proje, sadece kamu sektöründe değil, özel sektördeki işleyişe de büyük değişiklik getirecektir. Tüm kurumlar gibi halen 25.2.2003 tarihi itibariyle ülkemizde görev yapmakta olan 1167 Noterimizin yıllardır merakla beklediği MERNİS projesi ile uygulamaya konan “Tek Kimlik Numarası” Noterlere, Noterlik işlemlerine ne gibi faydalar sağlayacaktır sorusuna bu yazımızda cevap vermeye çalışacağım.. Noterlik Kanununun 1.maddesine göre,” Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler,hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunla verilen başka görevleri yaparlar. “ denmektedir. Noterlerin yaptıkları işlemlerin hemen hemen tamamında iş sahiplerinden en çok istedikleri belge şahısların nüfus cüzdanı yani kimlik belgeleridir. Noterliğe işlem yapmak için müracaat eden şahsın kimlikte belirtilen şahıs olup olmadığı bir Noter için çok önemlidir.Yani nüfus cüzdanı yapılacak işlemin olmazsa olmazıdır. Halen şu anda kullanılmakta olan nüfus cüzdanları, üzerinde ilgilinin fotoğrafı bulunan ve ilgilisine ait tüm kimlik bilgilerinin bulunduğu,üzerinde “Tek Kimlik Numarası” yazılı,kişinin Türk vatandaşı olduğu ve Türk Nüfus kütüklerine kayıtlı olduğunu kanıtlayan resmi bir belgedir. Maalesef ülkemizde sahtesinin çok rahatça yapıldığı, gayri meşru yollarla orijinal cüzdanların temin edilebildiği,zaman zaman bir çok kurumu ve vatandaşı dolandırma konusunda yapılan bu tür sahtekarlık ile ilgili olarak basın ve yayın organlarında bir çok haberin yayınlandığı konudur nüfus cüzdanlarının sahteciliği . Ülkemizdeki tüm Noterlerimizin meslek yaşamları sırasında en çok dikkat ettikleri, bazen de yapılan taklitlerin çok ustalıkla yapılmasından dolayı sahteliğini fark edememeleri en çok sorumlu tutuldukları, yargılandıkları, bazen ceza aldıkları , ayrıca milyarlarca lira tazminat ödemek zorunda kaldıkları en önemli sorundur nüfus cüzdanı. Bu nedenle MERNİS projesini, ülkemizdeki tüm kurum ve kişiler gibi Noterler de bir an önce noterlik sistemine entegre edimesi için beklemektedir. NUFÜS CÜZDANINDAN, AKILLI KART UYGULAMASINA YOLCULUK 5 Mayıs 1994 tarihinde Mersin de yapılan Noter bayramı sırasında Sahteciliğin önlenmesi ile ilgili sunduğum ve Türkiye Noterler Birliğinin 15.8.1994 tarih ve 83 sayılı Hukuk Dergisinin 33.sayfasında yayınlanan tebliğde nüfus cüzdanı ile yapılan sahtecilikler ve bunlara karşı alınması gereken en önemli tedbirin, Mernis projesinin en önemli adımı olan tüm yurttaşlarımıza taklidi olanaksız akıllı kart(smart card) şeklinde, fotoğrafının ve üzerindeki bilgilerin değiştirilemeyeceği dünyadaki en son teknoloji ile hazırlanacak nüfus cüzdanlarının verilmesi olduğunun önemle altı çizilmiştir. Bu tarihte en kısa zamanda biteceği söylenen ve dönemin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden üst düzey bir bürokratı tarafından bu panelde detaylı olarak anlatılan MERNİS projesi maalesef 2003 yılında ancak bitirilebilmiştir. Halen bu projenin en önemli ayağı olan yazılım ve donanım sorunu çözülmüş ve Nüfus Müdürlüklerinde artık bir kaç dakika içinde nüfus cüzdanı verilebilir hale gelmiştir.Fakat bu yazımı yazdığım gün bir yakınım için nüfus kayıt örneği almaya gittiğim Mersin Nüfus Müdürlüğünde sistemin kilitlendiğinden bahisle insanların beklediğini görünce bu sistemin daha bir süre daha hizmet verme konusunda teknik olarak ülkemizin iletişim alt yapısının yetersizliğinden dolayı vatandaşın çilesinin devam edeceğini düşünüyorum.Burada ülkemizin iletişim alt yapısının artık bir an önce gözden geçirilmesi ve bilgi oto yollarının açılmasının kaçınılmaz olduğunu belirtmek isterim. “TEK KİMLİK NUMARASI” YAZILI YENİ NÜFUS CÜZDANI VERMEKLE İŞ BİTTİ Mİ? Halen Nüfus Müdürlüklerince verilen ve üzerinde vatandaşlık numarası yazılı,bilgisayardan alınan bilgilerin lazer yazıcılarla pırıl pırıl yazılı olduğu yepyeni nüfus cüzdanlarının verilmesi ile Noterler ile tüm kurum ve kişiler için potansiyel tehlike olan sahtecilik sorunu çözülmüşmüdür? Buna verilecek cevap kocaman bir HAYIR olacaktır. Zira bu cüzdanlarında bir kaç gün sonra sahtesi yapılabilecektir. Üzüntü ile belirtmek gerekir ki ülkemizde sahtecilik suçları hem çok yaygın hem de bu işi yapanlar dünya çapında kabiliyeti tescil edilmiş(!) kişilerdir. Peki bu sahteciliği önlemenin çözümü nedir? Bize göre çözüm bir an önce akıllı kart teknolojisi ile hazırlanmış, fotoğrafının değiştirilmesi kesinlikle mümkün olmayan, üzerindeki chip sayesinde ilgilisi hakkında bir çok bilginin kaydedilebildiği ,Avrupa ülkeleri ile Amerika da verilen örneklerine benzer akıllı kartları süratle vatandaşlara en ekonomik bedel karşılığında vermekten geçmektedir. Halen en son teknolojiye göre böylesine bir akıllı kartın imali çok büyük bedeller gerektirdiğinden sahtekarlar için bu durum çok caydırıcı olacaktır. Ayrıca tüm vatandaşlarımıza bu cüzdanlar verilinceye kadar bugün kullanılan nüfus cüzdanları ile en az 5-7 yıl daha işlem yapılacağı tahmin edildiğinden ,henüz Noterlerimizin 5-7 yıl daha demoklesin kılıcı kafalarında sallanacak demektir. MERNİS projesi tam olarak bittiğinde özellikle Noterlerimizin işlem olarak en yoğun yaptıkları işlem olan nüfus cüzdanı suretinin onaylanması gibi önemli bir işlemin yapılamayacağı gerçeğine rağmen Noterlerimizin korkulu rüyası haline gelmiş olan bu sorunun artık kökünden çözümlenmesini beklemekteyiz. MERNİS PROJESİNİN NOTERLİK PENCERESİNDEN SAPTAYABİLDİĞİMİZ EKSİK YÖNLERİ Bu arada “Tek Kimlik Numarası” verilmesi ile ilgili gereken en önemli tedbirler hakkında düşüncelerimi burada saymak isterim. MERNİS projesi ile bir an önce entegrasyon için tüm Noterlere sistemle entegre olabilecekleri uç bağlantı verilmelidir. Noterlerin “Tek Kimlik numarası” esas alınarak verilecek bir şifre ve dijital imza teknolojisi ile güvenli bir ortamda kişilerin kimlik bilgilerine ulaşmaları acilen ele alınması gereken bir önlemdir. Yani karşılıklı denetim (cross check) böylece sağlanacaktır. Noterliklere gerekli bağlantı yapıldıktan sonra alınacak önlem 18 yaşını doldurmuş tüm Türk vatandaşlarının en son halni gösteren fotoğraflarının “Tek kimlik numarası”nın görüldüğü kısma taratılıp bu bilgi dosyasının içine ayrıca yerleştirilmesi gerekmektedir. Bu özellikle Noterler için çok önemlidir. Zira yapılan sahteciliklerde en önemli yöntem bir başkasına ait nüfus cüzdanının üzerine kendi fotoğrafını çok büyük bir ustalıkla ve kimsenin fark edemeyeceği şekilde monte ederek suç islenmektedir. Halen bu şekilde yapılan çok sayıda sahtecilik sonucu bir çok Noterimiz soruşturma geçirmek ve bazıları yargılanmak zorunda kalmışlardır. Dileğimiz bugüne değin yaptıkları işleri en iyi şekilde yapma gayretinde olan Noter meslektaşlarımın ve çalışanlarının böylesine tatsız olaylarla karşılaşmamasıdır. Ayrıca MERNİS ana bilgisayarına bağlanacak Noterliğin, kimlik sahibi ile ilgili bir şüpheye düşmesi halinde tıpkı kredi kartlarındaki gibi kontrolünü yapabilmesi için, Örneğin annesinin kızlık soyadı gibi, keza kredi kartının arkasındaki kontrol numarası gibi sadece gerçek nüfus cüzdanı sahibinin bilebileceği bir numara, varsa vergi numarası, SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı numaraları gibi bilgilere de Noterlerin vatandaş ile ilgili sayfada hemen ulaşabilmesi kontrol açısından faydalı olacaktır. Ancak böylece bu kişinin gerçekten kimliği ibraz eden kişi olup olmadığı konusunda kesin bir kanıya varmak mümkün olacaktır. Yukarıda sayılan işlerin yapılabilmesi için öncelikle tüm ülkemizde Noterliklerin İnternet’e bağlı bir bilgisayara sahip olmasşarttır. Türkiye Noterler Birliği Yönetim Kurulu bu nedenle almış olduğu bir karar ile en kısa zamanda tüm Noterliklerin dijital imza alt yapısının oluşması ve birbirleri ile dijital imza teknolojisinin sağladığı avantajlar sayesinde hem kendi aralarında çevrimiçi hem de MERNİS gibi ana bilgisayarlara en güvenli şekilde bağlanarak çevrimdışı bilgi alışverişini sağlamış olacaktır. Böylece projenin Noterlikler basamağının da bitmesi ile yıllardır bunun özlemini çeken meslektaşlarımızda teknolojinin nimetleri sayesinde mesleki risklerini e aza indirmek,kendi aralarında ve diğer kamu ,kurum ve kuruluşlarından İnternet üzerinden hem kolay hemde ekonomik bilgi ve belge alacağı bir bilgi oto yoluna kavuşmuş olacaktır. Bu nedenle en kısa zamanda hem İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık Genel Müdürlüğü ile Türkiye Noterler Birliğinin bir protokol imzalayarak bu bilgi oto yolunu bir an önce hizmete açması ve böylece meslektaşlarımızdan halen bu teknolojik alt yapıyı oluşturmuş 475 Noterin bu hizmetten yararlanması, henüz bu teknolojiyi işyerine kurma çabasında bulunan Noterler içinde bir an önce İnternet’e bağlanmak için ciddi bir sebep ortaya çıkmış olacaktır. Bunun dışında birbirleri ile ve diğer adli ve idari kurumlar ile on-line bağlantı halinde olacak Noterlerimizin bundan sonra tüm bilgi ve belge alışverişi “Tek Kimlik Numarası” esas alınmak suretiyle İnternet üzerinden yapılabilir.Özellikle Noterliklerde yapılan vekaletnamelerin azilleri ile ilgili olarak gerek Noterlerimizin gerek bankaların, gerek Tapu ve Kadastro Müdürlükleri, mahkemeler, icra daireleri gibi vekaletnamenin işlemin yapıldığı anda azledilip edilmediği hakkında bilgi sahibi olmak isteyenlerin anında bilgi alabilecekleri Noterler Birliği web sitesi üzerinde kurulacak bilgi bankası ile yine bu kurumlara şifre verilerek bilgi almaları sağlanabilir. Halen hızla bitirilmeye çalışılan UYAP(Ulusal Yargı Ağı Projesi) içinde tüm Noterliklere “Tek Kimlik Numarası” esas alınmak suretiyle uç bağlantı verileceğini sevinerek öğrenmiş bulunuyorum.Böylece artık Noterlerimizin en çok ilişki içinde bulunduğu Adliyelerimiz ile tüm bağlantımız İnternet üzerinden yapılarak,yazışmalara ve belge akışına büyük bir hız kazandırılmış olacaktır.Bu yargı çalışmalarının daha hızlı gerçekleşmesi için de kaçınılmazdır. Tabii yukarıda saydığım belgelerin Noterlik dışına çıkarılması ile ilgili halen 1512 sayılı Noterlik Kanununun 55.maddesinin 2.fıkrasındaki “Noterlik evrak ve defterlerinin daire dışına çıkarılabilmesi,mahkemenin veya sorgu hakiminin kararı ile mümkündür”şeklindeki mevcut yasağın Noterlik yasasında yapılacak bir madde değişikliği ile noterlik belgelerinin Noterliklerin dışında sanal ortamda tutulabileceği ve bu bilgilerin yasada açıkça belirtilen ilgililerinin istediğinde kendilerine Türkiye Noterler Birliği ve Adalet Bakanlığınca verilmiş şifre ile ulaşmasının sanal ortamda mümkün olacağına dair hüküm getirilmesi gerekmektedir.Aksi halde bugünkü geçerli yasal durum ile Noterlik belgelerinin daire dışına çıkarılması mümkün değildir. Yine “Tek Kimlik Numarası” esas alınarak araçların çalınması halinde veya araç üzerindeki kısıtlamalar ile ilgili her türlü bilginin Pol-Net ve Pol-Sis projesi ile Trafik Şube Müdürlüklerinden,Aracın MTV borcu olup olmadığının Gelirler Genel Müdürlüğünün İnternet vergi daireleri aracılığı ile araç satış işlemi yapılmadan önce on line olarak alınması Noterler için çok önemlidir. Bu konuda benim kısa zamanda derleyebildiğim ”Tek Kimlik Numarası”nın Noterliklere etkisi ile ilgili bu yazım,çok önemli olan konunun tüm Noterlerimiz ve Türk Hukukçuları tarafından araştırmalar yapılarak, üzerinde düşünülerek,tartışılarak konunun daha olgunlaştırılması gerektiğini düşünmekteyim. MERNİS ARTIK MASAL DEĞİL Türkiye de İnternet’in babası unvanını taşıyan, değerli bilişim adamı, Doç. Dr. Mustafa Akgül’ün “Bir Mernis Masalı” adlı bilimsel yazısında belirttiği gibi “Mernis Projesi, Türkiye Bilişiminin çok uzun süren, çok tartışılan, ve pek çok kişinin tartışmaktan, üzerinde görüş bildirmekten sakındığı bir projedir. Kanımca ülkemiz ve özellikle kamu bilişiminin kanayan yarasıdır. Bu kadar uzun sürmesi ve ayrıntıdaki gerçekleri doğru dürüst bilinmediği için Masal nitelemesini kullanıyorum.”diyerek bu konu hakkında benim ve tüm kamuoyunun duygularını da veciz bir şekilde özetlemiştir. Dileğimiz artık böylesine önemli bilişim projelerinin masal olmaktan çıkıp ülkemizin bir an önce tüm kurum, kuruluşları ve vatandaşlarının kullanımına sunulması ve ülkemizin bilgi çağını ıskalamasının önlenmesidir. E-Türkiye’nin, elektronik noterleri olabilmenin yolu sanırım buradan geçecek diye ümit ediyorum. MERNİS projesinin önemini anlatmak için değerli bir bilişimci dostumun söylediği şu söz ile yazımı bitirmek isterim” MERNİS projesinin bitmesi ile ülkemizde yaşayan yurttaşlarımız MİLLET, TAKBİS (Tapu Kadastro Bilgi İşlem ) projesinin bitmesi ile üzerinde yaşadığımız ülke toprağı VATAN olacaktır.03.03.2003
|
